سپر آبخیزداری برای مهار سیلاب در جنوب کرمان؛
25 پروژه در انتظار تامین اعتبار

به گزارش مرکز اطلاع رسانی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور به نقل از ایرنا، در حالی که سایه سنگین تغییرات اقلیمی بر آسمان جنوب کرمان سنگینی میکند و ستاد مدیریت بحران استان با هشدار درباره وقوع بارش و سیلابهای ناگهانی از ماه مهر امسال، دستگاههای اجرایی را در حالت آمادهباش کامل قرار داده است، میزان آماده بودن زیرساختهای فیزیکی منطقه برای مهار روانآبها در کانون توجه است.
جنوب کرمان، پهنهای راهبردی اما آسیبپذیر است؛ منطقهای با وسعت سه میلیون و 500 هزار هکتار که حوضههای آبریز حیاتی همچون سدهای نسا و جیرفت را در بر میگیرد، در این پهنه وسیع، مدیریت روانآبها دیگر یک انتخاب محیطزیستی نیست بلکه یک ضرورت ایمنسازی برای حفاظت از جان و مال مردم و حفظ سرمایههای کشاورزی است، در این میان، سازههای آبخیزداری بهعنوان مهمترین و کارآمدترین ابزار دفاعی در برابر سیلاب و خشکسالی، نقشی کلیدی ایفا میکنند.
اجرای گسترده این سازهها، فراتر از یک فعالیت مهندسی ساده، در واقع بازگرداندن نظم به چرخه طبیعت است؛ سازههای آبخیزداری با شکستن روند سریع و ویرانگر جریان آب در زمان بارشهای شدید از تبدیل شدن روانآب به سیلابهای مخرب و فرسایشی و تخریب اراضی کشاورزی و جادهها در حوضههایی چون «کلوچان» و جیرفت جلوگیری میکنند.
اما فراتر از مهار سیل، این سازهها نقش نگهبانان ذخایر زیرزمینی را بر عهده دارند؛ آنها با افزایش زمان ماندگاری آب در سطح زمین، فرصتی طلایی برای نفوذ تدریجی روانآبها به لایههای رسوبی و تغذیه سفرههای زیرزمینی فراهم میآورند، فرآیندی که راه نجات منطقه از بحرانهای مکرر کمآبی و بهبود وضعیت آبی(هیدرولوژیکی) حوضههای آبریز است.
با این وجود، در حالی که علم و تجربه، توسعه آبخیزداری را کلید طلایی مدیریت بحران در مناطقی مانند جنوب کرمان میداند، واقعیتهای موجود مسیر توسعه این پوششهای حفاظتی را با مشکلاتی مواجه کرده است؛ با وجود تعریف پروژههای حیاتی، وجود 25 پروژه نیمهتمام که در انتظار تزریق اعتبارات استانی و ملی ماندهاند، نوعی خلاء در زنجیره مدیریت بحران ایجاد کرده است، مسالهای که میتواند در صورت وقوع بارشهای شدید موسوم به «اِلنینو»، پیامدهایی بههمراه داشته باشد.
در همین راستا، سرپرست ادارهکل منابع طبیعی و آبخیزداری جنوب کرمان در گفتوگو با خبرنگار ایرنا، با تبیین جزئیات فنی و چالشهای مدیریتی، بر ضرورت همافزایی سطوح دولتی و محلی برای مهار این تهدیدات تأکید کرد.به گفته سرپرست ادارهکل منابع طبیعی و آبخیزداری جنوب کرمان، این منطقه با قرارگیری در محدوده حوضههای آبخیز سدهای نسا، جیرفت و «میلنادر» و همچنین حوضههای وسیع کویر لوت و جازموریان با پهنه سیلابی گستردهای به وسعت سه میلیون و 500 هزار هکتار روبروست که به مدیریت هوشمندانه نیاز دارد.
رضا سنجری تأکید کرد: تاکنون با اجرای بیشاز یکهزار و 200 سازه آبخیزداری، بخش بزرگی از این پهنه تحت کنترل درآمده است؛ این سازهها نه تنها با کاهش سرعت روانآبها از فرسایش خاک جلوگیری میکنند، بلکه با بازگرداندن آب به سفرههای زیرزمینی، نقش سازندهای در مدیریت منابع آب منطقه دارند.
وی با اشاره به عملکرد این ادارهکل در سال گذشته با وجود محدودیتهای بودجهای بر اجرای موفقیتآمیز طرحهای مطالعاتی و اجرایی در نقاط راهبردی تأکید کرد.
سرپرست ادارهکل منابع طبیعی و آبخیزداری جنوب کرمان گفت: با وجود تنگناها و کمبود اعتبارات در سال گذشته، پروژههای موثری در مناطقی نظیر «سرگریچ» منوجان، بخش اسماعیلی و بلوک، «گردین» اسفندقه و شهرستان فاریاب اجرایی شد و برنامههای مطالعاتی ارزشمندی نیز برای این حوضهها در دستور کار قرار گرفت.
وی درباره منطقه «کلوچان» که در سالهای اخیر شاهد سیلابهای ویرانگر بود، افزود: با توجه به تغییر الگوی بارشها و وقوع سیلابهای شدید در کلوچان که پیشتر مطالعات جامع در آن انجام نشده بود، در سالجاری با اختصاص اعتبار، مطالعات لازم انجام شد تا با رویکردی علمیتر، طرحهای مهار سیل در این منطقه که بهشدت تحت تأثیر حوضه آبی جیرفت است، پیگیری شود.
سنجری تصریح کرد: علاوهبر این، در شهرستان جیرفت نیز پروژههای مهمی تعریف شده است که بخشی از آن از محل اعتبارات در اختیار دهیاریها و پیگیریهای شهرستانی عملیاتی میشود.
وی با اشاره به چالش اصلی تأمین مالی پروژهها افزود: 38 میلیارد تومان اعتبار استانی و 71 میلیارد تومان اعتبار ملی در سال گذشته مصوب شده که برای توسعه بیشتر به همافزایی میان سطوح استانی و ملی نیاز است.
سرپرست ادارهکل منابع طبیعی و آبخیزداری جنوب کرمان توضیح داد: شرط سازمان منابع طبیعی کشور برای تخصیص و تزریق منابع ملی به جنوب کرمان، مشارکت و تأمین سهم استانی این طرحهاست؛ در صورت تأمین اعتبار پروژههای ناتمام از محل اعتبارات استانی و کمیتههای برنامهریزی، سهم اعتبارات ملی نیز برای تکمیل و بهرهبرداری کامل از این طرحها جذب خواهد شد.
وی با اشاره به وجود 25 پروژه نیمهتمام آبخیزداری در جنوب استان کرمان، گفت: نامه رسمی برای شناسایی و تأمین اعتبار این پروژهها به فرمانداران شهرستانها ارسال شده اما شرط اصلی سازمان منابع طبیعی کشور برای تزریق اعتبارات ملی، تأمین سهم اعتبارات استانی است.
سنجری افزود: ما از کمیتههای برنامهریزی شهرستانها و فرمانداران تقاضا داریم که برای جلوگیری از معطل ماندن این پروژهها، سهم اعتبارات استانی را در بودجههای جاری لحاظ کنند؛ تنها در صورت تأمین این شرط، امکان جذب اعتبارات ملی و تکمیل پروژههای در جریان برای مهار سیلابها فراهم خواهد شد.
براساس این گزارش، جنوب استان کرمان شامل هشت شهرستان جیرفت، عنبرآباد، رودبار، قلعه گنج، کهنوج، منوجان، فاریاب و جازموریان با حدود یک میلیون نفر جمعیت است.

نظر شما :