ترحم بهزاد: مشارکت مردمی در منابع طبیعی باید از حضور نمادین به کنش مستمر و قابل ارزیابی تبدیل شود

به گزارش مرکز روابط عمومی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور به نقل از روابط عمومی اداره کل استان کرمانشاه، ترحم بهزاد در نشست با سازمانهای مردمنهاد فعال در حوزه محیط زیست و منابع طبیعی استان کرمانشاه که در محل اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری این استان برگزار شد، حفاظت مؤثر از جنگلها، مراتع و بهویژه حوزههای آبخیز را مستلزم حضور آگاهانه، سازمانیافته و مسئولانه جوامع محلی و تشکلهای تخصصی در تمام مراحل مدیریت، از شناسایی مسائل و اولویتبندی اقدامات تا اجرا، پایش و ارزیابی نتایج دانست.
وی با اشاره به نقش تشکلهای مردمنهاد، اتحادیهها، تعاونیها، انجمنهای صنفی مرتعداران و خیرین در پیشبرد برنامههای منابع طبیعی اظهار داشت: مشارکت اجتماعی زمانی به ظرفیت مدیریتی تبدیل میشود که از حضور نمادین در برنامهها فراتر رود و در قالب مسئولیتهای مشخص، برنامه عملیاتی مدون، زمانبندی اجرایی و شاخصهای قابل سنجش تعریف شود. در این رویکرد، مشارکت مردم اقدامی مقطعی نیست، بلکه بخشی از سازوکار مستمر حفاظت، احیا و بهرهبرداری پایدار از سرمایههای طبیعی به شمار میرود.
مدیرکل دفتر آموزش، ترویج و مشارکتهای مردمی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با تأکید بر ضرورت توجه به ویژگیهای بومشناختی عرصهها در طراحی و اجرای برنامههای حفاظتی و احیایی افزود: اثربخشی اقدامات در جنگلها و مراتع به شناخت شرایط رویشگاهی، وضعیت پوشش گیاهی، فشارهای ناشی از بهرهبرداری و نیازهای جوامع محلی وابسته است. ازاینرو، تشکلهای تخصصی و بهرهبرداران باید متناسب با دانش، تجربه و ظرفیت اجرایی خود در فرآیند نیازسنجی، طراحی مداخلات، اجرای عملیات و پایش پیامدها مشارکت داشته باشند.
بهزاد، احیا و اصلاح مراتع، حفاظت و بازسازی پوشش گیاهی جنگلها، پیشگیری و آمادگی در برابر حریق، آموزش بهرهبرداران و ارتقای فرهنگ حفاظت از منابع طبیعی را از مهمترین زمینههای همکاری با ظرفیتهای اجتماعی برشمرد و تصریح کرد: در اجرای برنامههای احیایی، صرف انجام عملیات ملاک موفقیت نیست؛ بلکه میزان استقرار و پایداری پوشش گیاهی، استمرار مراقبت، کاهش عوامل تخریب و تناسب اقدامات با شرایط اکولوژیک هر عرصه نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به اهمیت مشارکت جوامع محلی در مدیریت حوزههای آبخیز خاطرنشان کرد: حفاظت از پوشش گیاهی و مدیریت صحیح بهرهبرداری از عرصههای بالادست، در کنار اجرای اقدامات اصولی آبخیزداری، میتواند در کنترل فرسایش خاک، کاهش رواناب مخرب، حفظ ظرفیت تولیدی سرزمین و تقویت کارکردهای آبخیز مؤثر باشد. تحقق این اهداف به پیوند میان دانش تخصصی، تجربه بومی و مشارکت سازمانیافته بهرهبرداران نیاز دارد؛ پیوندی که زمینه تداوم اقدامات حفاظتی را در مقیاس محلی فراهم میکند.
مدیرکل دفتر آموزش، ترویج و مشارکتهای مردمی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور همچنین ظرفیت سازمانهای مردمنهاد و تشکلهای تخصصی را در توسعه آموزشهای محیطزیستی و منابع طبیعی مهم دانست و گفت: مشارکت جوانان، زنان، معلمان، دانشآموزان و داوطلبان میتواند دامنه آگاهی عمومی را گسترش دهد و در پیشگیری از تخریب جنگلها و مراتع، کاهش مخاطرات ناشی از رفتارهای پرخطر و تقویت مسئولیتپذیری اجتماعی نقش مؤثری ایفا کند. خیرین نیز میتوانند با پشتیبانی هدفمند از برنامههای آموزشی، حفاظتی و احیایی، در پیشبرد اولویتهای مشخص منابع طبیعی مشارکت داشته باشند.
بهزاد، سومین پویش ملی نهالکاری با عنوان «روز دانشآموز» و پویش ملی احیا و اصلاح مراتع کشور در نیمه دوم آذرماه را فرصتی برای جهتدهی هدفمند به مشارکتهای مردمی دانست و تأکید کرد: ارزیابی این پویشها نباید صرفاً به شمار برنامههای برگزارشده، نهالهای توزیعشده یا تعداد افراد حاضر محدود شود؛ بلکه کیفیت اجرای عملیات، تناسب گونههای انتخابی با شرایط رویشگاهی، تأمین مراقبتهای پس از کاشت، میزان مشارکت واقعی جوامع محلی و پایداری نتایج در عرصه نیز باید بهعنوان معیارهای ارزیابی مورد توجه قرار گیرند.
وی در ادامه، ارزیابی برنامههای احیا و اصلاح مراتع را نیز نیازمند توجه به اهداف فنی عملیات، شرایط اکولوژیک و وضعیت پایه عرصه دانست و افزود: تغییرات پوشش گیاهی، وضعیت بهرهبرداری و استمرار حفاظت، در کنار سایر شاخصهای متناسب با هر طرح، باید مبنای سنجش اثربخشی اقدامات قرار گیرد.
به گفته وی، حرکت به سوی مشارکت سازمانیافته و نتیجهمحور، مستلزم آن است که نقش مردم و تشکلها در مدیریت منابع طبیعی از مرحله حضور در برنامهها فراتر رود و با پذیرش مسئولیت، مشارکت در اجرا و پایش مستمر نتایج، به بخشی پایدار از فرآیند حفاظت و احیای منابع طبیعی کشور تبدیل شود.







نظر شما :