برداشت تنها نیم درصد حجم درختان شکسته و افتاده در جنگل هیرکانی

به گزارش مرکز روابط عمومی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت جهادکشاورزی، دکتر محمدعلی فخاری مدیرکل دفتر جنگلداری و امور بهره‌برداری ما ضمن بیان این مطلب افزود: سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با توجه به طولانی شدن تهیه طرح مدیریت پایدار به دلیل گستردگی مطالعات و محدودیت ظرفیت‌های مشاوره‌ای، پیمانی و اعتباری  و به  منظور احیای فازنخست مدیریت پایدار جنگل، اقدام به تهیه یک برنامه کوتاه مدت سه تا پنج ساله ( تا استقرار مدیریت پایدار) در ۲۸ حوزه آبخیز در سطح ۷۱۸ هزار هکتار  کرده که شامل هشت حوزه آبخیز در استان گیلان، پنج حوزه آبخیز در مازندران (نوشهر)، ۱۰ حوزه آبخیز در مازندران (ساری) و پنج حوزه آبخیز در گلستان می‌شود.

محمدعلی فخاری افزود: این برنامه فنی و حفاظتی با هدف افزایش ضریب حفاظتی و مدیریت سطوح زراعت چوب و جنگل‌کاری‌های دست‌کاشت (سوزنی برگ‌ها)، اجرای اقدامات فنی اجتناب ناپذیر مانند مرمت و احداث حصارکشی، همچنین مرمت و نگهداری جاده‌های جنگلی، احیا و غنی‌سازی جنگل‌، عملیات مراقبتی پرورش توده‌های جنگلی دست‌کاشت سنواتی و انجام سایر اقدامات حفاظتی مانند احداث بنچ‌مارک، کانال‌های حفاظتی، مرمت و بازسازی و تجهیز پاسگاه‌های حفاظتی، ایست‌های بازرسی و ساختمان‌های نظارت، تامین و تجهیز وسایل و امکانات اطفای حریق و خرید و نصب دوربین های برد کوتاه و برد بلند، در دستور کار قرار دارد.

وی ادامه داد: قانون‌گذار برای تحقق این هدفگذاری، در تبصره 1 و 2 ذیل ماده 36 قانون برنامه هفتم پیشرفت به سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری اختیار داده که از ظرفیت‌های موجود در جنگل از جمله برداشت درختان ریشه‌کن و شکسته و افتاده تجمعی ناشی از عوامل طبیعی مانند باد، طوفان، سیل و رانش و همچنین درختان خطرساز حاشیه جاده‌های جنگلی و پارک‌های جنگلی و همچنین اجرای عملیات حمایت از توده‌های دست‌کاشت و بهره‌برداری از درختکاری و جنگل‌کاری‌های سنواتی برای تامین بخشی از منابع مالی به منظور حفاظت، احیا و توسعه جنگل ها استفاده کند.

مدیرکل دفتر جنگلداری و امور بهره‌برداری سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با بیان این که برای تهیه این طرح، ابتدا امکان‌سنجی و نیازهای داخل جنگل  و مسایل و مشکلات حفاظتی - فنی شناسایی شده است، اظهار داشت: در مرحله بعد، بازدیدهای کارشناسی از مناطق جنگلی انجام، کتابچه مرتبط تهیه و به همراه برنامه‌ها در کمیته فنی ادارات کل منابع طبیعی بررسی و تصویب و به ستاد سازمان منابع طبیعی در معاونت امور جنگل ارجاع شد  و پس از رفع ایرادها در کمیته فنی معاونت برای تایید نهایی نیز به شورای فنی (عالی) سازمان فرستاده شد و در حال حاضر بخش زیادی از این طرح‌ها در شورای عالی تصویب شده است.

وی افزود: بعد از تهیه بیلان و تعیین سهم دولت، مقرر است که اجرای طرح در بازه یک برنامه سه تا پنج ساله در قالب مزایده عمومی به مجریان ذی صلاح احاله شود.

فخاری تصریح کرد: عمده درآمدهای حاصل از ارزش چوب برداشت شده (به استثنای بهره مالکانه دولت) صرف هزینه‌های فنی و حفاظتی جنگل همان منطقه می‌شود که در واقع به صورت مستقیم و غیرمستقیم موجب ایجاد اشتغال می‌شود که در اقتصاد محلی منطقه تاثیر به‌سزایی دارد.

وی ادامه داد: بیش از ۵۰ درصد هزینه‌های این طرح به بخش حفاظت و حمایت، از جمله حقوق و دستمزد بیش از ۷۰۰ نفر نیروی حفاظتی از جمله قرقبان، سیمبان و نگهبان و همچنین احداث بنچ مارک، کانال‌های حفاظتی، کمربند سبز و دیوارهای حایل سبز به میزان ۲۰۰ کیلومتر، مرمت، تجهیز و بازسازی ساختمان‌های نگهبانی و پست‌های ایست و بازرسی، نصب دوربین با برد کوتاه و بلند اختصاص خواهد یافت.

مدیرکل دفتر جنگلداری و امور بهره‌برداری سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور درباره هزینه‌های فنی این طرح نیز بیان داشت: این هزینه‌ها شامل مرمت و بازسازی جاده‌های جنگلی در حدود ۳۰۰۰ کیلومتر، ۳۶۰۰ کیلومتر احداث حصار و بازسازی حصارکشی ، مرمت و بازسازی آن‌ها، ۱۵ هزار و ۹۰۰ متر مربع بهسازی و نگهداری ساختمان‌های نظارتی، همچنین جنگل‌کاری، احیا و توسعه جنگل در سطح ۴۰۰۰ هکتار و تامین خودرو و جذب ۶۰ نفر کارشناس جنگل میشود و از سوی دیگر مبالغ قابل توجهی متناسب با درآمد هر طرح به امر مهم تامین و تجهیز ملزومات اطفای حریق قابل اختصاص پیدا می کند.

وی با توجه به نگرانی‌های برخی از فعالان محیط زیست در مورد بهره برداری از درختان ریشه‌کن و شکسته و افتاده، مدیرکل جنگلداری و امور بهره برداری سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری اعلام کرد: بخشی از درختان ریشه‌کن، شکسته و افتاده و خشک سرپا به عنوان "خرد زیستگاه" و Ecological Biotypes  باید در جنگل باقی بماند تا چرخه طبیعی اکوسیستم جنگل از حالت تعادل خارج نشود و در این خصوص جنگل‌شناسان و اکولوژیست‌ها یک حدی را مشخصی کردند.

فخاری درباره اهمیت جمع‌آوری و برداشت بخشی از درختان ریشه‌کن و شکسته و افتاده از سطح جنگل توضیح داد: چنانچه تعداد و حجم درختان شکسته و افتاده بیش از حد مورد نیاز (حد تعادل اکوسیستم جنگل) باشد، می‌تواند موجبات افزایش جمعیت آفات و بروز  بیماری، تشدید تخریب ناشی از بروز سیل و حتی گسترش آتش‌سوزی در جنگل را فراهم کند.

وی تاکید کرد: در این طرح قرار نیست همه درختان شکسته و افتاده داخل جنگل را بهره‌برداری و خارج کنیم،  بلکه براساس قانون، صرفا درختان ریشه‌کن و شکسته افتاده تجمعی ناشی از بروز عوامل نامساعد جوی  نظیر طوفان، سیل، لغزش و رانش زمین و برف شناسایی وسپس با رعایت اصول فنی و ملاحظات اکولوژی و اقتصادی مطابق مقررات و شیوه‌نامه نشانه‌گذاری و برداشت می‌شوند.

مدیرکل دفتر جنگلداری و امور بهره‌برداری سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور ادامه داد: بر اساس برآوردهای انجام شده این درختان تنها در ۱۳ حوزه آبخیز جنگل  که دارای مساحتی برابر 369 هزار هکتار می‌باشد، امکان‌سنجی شده  و در ۱۵ حوزه آبخیز دیگر امکان برداشت درختان ریشه‌کن و شکسته افتاده تجمعی وجود ندارد.

وی گفت: در این ۱۳ حوزه آبخیز حجمی حدود 40 هزار مترمکعب، معادل یک‌دهم متر مکعب در هر هکتار در سال نخست و در مجموع  سه سال، کمتر از 80 هزار مترمکعب نشانه‌گذاری و برداشت می‌شوند.

فخاری همچنین پیش‌بینی کرد که اجرای فاز نخست طرح مدیریت پایدار و جنگلداری نوین در خرداد امسال در جنگل های هیرکانی آغاز شود.

وی با اشاره به این که تهیه این طرح در سال 1404 آغاز شده است، گفت:  اجرای برنامه فنی وحفاظتی این طرح، اکنون در مرحله نهایی  هستند.

مدیرکل دفتر جنگلداری و امور بهره‌برداری سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور درهمین حال نسبت به دریافت نقطه‌نظرات تشکل‌ها و فعالان مدنی منابع طبیعی در مورد این طرح استقبال کرد و بیان داشت: در این خصوص معاونت امور جنگل سازمان، در هفته اخیر، یک جلسه کارشناسی با حضور اساتید دانشگاه، موسسه تحقیقات و برخی فعالان محیط زیست برگزار کرده و با تعدادی از آنها مصاحبه و مناظره داشته‌ایم.

وی درباره اقدامات و احیای سطوح باقیمانده و خالی، پس از برداشت درختان ریشه کن و شکسته و افتاده تجمعی ناشی از عوامل طبیعی در جنگل های هیرکانی تصریح کرد: ما این عرصه ها را به هیچ وجه رها نخواهیم کرد، بلکه  در قالب یک برنامه زمانی و مکانی، مناطق خالی و بدون پوشش و نیز سطوح باقیمانده ، احیا، بازسازی خواهند شد.

فخاری درباره موضوع نظارت و کنترل بر نحوه انجام این طرح  گفت: سازمان منابع طبیعی برای انجام این کار هم دارای برنامه و طرح مصوب و هم دارای پشتوانه قانونی است، علاوه بر آن برنامه نظارت، کنترلی ویژه‌ای برای این کار تعریف شده است و مدیران حوضه آبریز و ناظران ما در این حوزه‌ها مجددا بازنگری و پس از تایید ، مستقر خواهند شد و ادارات کل و سازمان نیز در قالب برنامه های زمانی مستمر بر حسن انجام آن نظارت خواهند کرد.