کرمان/هشدار منابع طبیعی درباره تخریب تاغزارهای کرمان؛ تاغ، سپر طبیعی در برابر ریزگرد و فرسایش خاک

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور-  ابوالحسنی با اشاره به شرایط اقلیمی استان اظهار کرد: کرمان بخش قابل توجهی از عرصه‌های خشک و نیمه‌خشک کشور را در برگرفته و تداوم خشکسالی، کاهش بارندگی و فشار بر منابع آب و کاهش پوشش گیاهی، ضرورت حفاظت از عرصه‌های طبیعی را بیش از گذشته افزایش داده است.

وی افزود: در چنین شرایطی، پوشش گیاهی موجود در عرصه‌های بیابانی یک سرمایه طبیعی بسیار با ارزش محسوب می‌شود و تاغ از جمله گونه‌هایی است که توانسته با شرایط سخت اقلیمی مناطق خشک سازگار شود و در تثبیت خاک و جلوگیری از حرکت ماسه‌های روان نقش مهمی داشته باشد.

تاغ؛ سپر طبیعی در برابر فرسایش بادی

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری کرمان  با بیان اینکه تاغ تنها یک درختچه بیابانی نیست، گفت: تاغزارها در واقع بخشی از زیرساخت طبیعی مقابله با بیابان‌زایی هستند و هر درختچه  تاغ که در عرصه‌های بیابانی مستقر می‌شود، می‌تواند با ایجاد پوشش گیاهی و کاهش سرعت باد در نزدیکی سطح زمین، از جابه‌جایی ذرات خاک و ماسه جلوگیری کند.

وی ادامه داد: ریشه‌های تاغ نیز با در برگرفتن ذرات خاک و ماسه، به افزایش پایداری بستر کمک می‌کنند و در مجموع، پوشش تاغ می‌تواند روند فرسایش بادی و حرکت ماسه‌های روان را کاهش دهد.

به گفته وی، این موضوع در مناطقی که پوشش گیاهی طبیعی به دلیل خشکسالی یا فعالیت‌های انسانی آسیب دیده است، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا با از بین رفتن پوشش گیاهی، سطح خاک بیشتر در معرض وزش باد قرار گرفته و احتمال شکل‌گیری یا تشدید کانون‌های گردوغبار افزایش می‌یابد.

هشدار درباره تخریب تاغزارهای آسیب‌دیده

ابوالحسنی با اشاره به آسیب‌های وارد شده به برخی تاغزارهای استان تصریح کرد: تخریب تاغزارهای موجود، به‌ویژه در عرصه‌هایی که طی سال‌های طولانی با شرایط سخت اقلیمی سازگار شده‌اند، می‌تواند پیامدهای منفی زیست‌محیطی و اقتصادی قابل توجهی به همراه داشته باشد.

وی قطع و تخریب تاغزارها را عاملی برای کاهش پوشش گیاهی و افزایش آسیب‌پذیری خاک در برابر فرسایش دانست و گفت: در شرایطی که استان کرمان با سال‌ها خشکسالی و کاهش منابع آبی مواجه بوده است، حفاظت از پوشش گیاهی موجود باید در اولویت قرار گیرد.

وی تأکید کرد: حفاظت از تاغزارهای موجود به مراتب اهمیت بیشتری از جبران خسارت پس از تخریب دارد؛ چراکه شکل‌گیری یک پوشش گیاهی پایدار در عرصه‌های بیابانی فرآیندی زمان‌بر است و از بین رفتن آن می‌تواند بازگشت عرصه به شرایط پایدار را دشوار و پرهزینه کند.

خشکسالی و ضرورت استفاده از گونه‌های سازگار

مدیرکل  منابع طبیعی و آبخیزداری استان با اشاره به تداوم دوره‌های خشکسالی در استان کرمان گفت: در برنامه‌های احیای عرصه‌های بیابانی باید شرایط اقلیمی و ظرفیت طبیعی هر منطقه مورد توجه قرار گیرد و گونه‌هایی انتخاب شوند که با کم‌آبی و شرایط سخت محیطی سازگاری بیشتری دارند.

وی افزود: تاغ از گونه‌های شناخته‌شده مناطق خشک و بیابانی است که در صورت انتخاب عرصه مناسب و اجرای اصولی عملیات کاشت و نگهداری، می‌تواند در تثبیت ماسه‌های روان و احیای پوشش گیاهی نقش مؤثری داشته باشد.

با این حال، وی تأکید کرد که تاغ‌کاری به تنهایی نمی‌تواند تمام مشکلات ناشی از بیابان‌زایی و گردوغبار را برطرف کند و مقابله با بیابان‌زایی نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات از جمله حفاظت از پوشش گیاهی، مدیریت چرای دام، کنترل برداشت از منابع آب، آبخیزداری، تثبیت کانون‌های بحرانی و مشارکت جوامع محلی است.

تاغ و کاهش ریزگردها؛ از تثبیت خاک تا ایجاد پوشش گیاهی

ابوالحسنی درباره نقش تاغزارها در مقابله با ریزگردها نیز اظهار کرد: یکی از عوامل مهم تولید گردوغبار، وجود سطوح فاقد پوشش گیاهی است که در معرض فرسایش بادی قرار دارند.

وی افزود: هر اقدامی که بتواند سطح خاک را تثبیت و پوشش گیاهی را تقویت کند، در کاهش استعداد منطقه برای تولید گردوغبار مؤثر خواهد بود و تاغ نیز در عرصه‌های مناسب می‌تواند یکی از اجزای مهم این فرآیند باشد.

وی ادامه داد: البته نمی‌توان همه پدیده گردوغبار را به یک عامل نسبت داد؛ بلکه خشکسالی، کاهش پوشش گیاهی، تغییر کاربری اراضی، برداشت بی‌رویه منابع آب، چرای بیش از ظرفیت و برخی فعالیت‌های انسانی در تشدید فرسایش بادی و گردوغبار مؤثر هستند.

حفاظت از تاغزارها؛ مسئولیتی همگانی

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمان با تأکید بر ضرورت مشارکت مردم در حفاظت از عرصه‌های طبیعی گفت: حفاظت از تاغزارها تنها وظیفه دستگاه‌های دولتی نیست و مردم، جوامع محلی، بهره‌برداران و تشکل‌های محیط‌زیستی نیز نقش مهمی در جلوگیری از تخریب این عرصه‌ها دارند.

وی از شهروندان خواست در صورت مشاهده تخریب، قطع یا حمل غیرمجاز تاغ، موضوع را از طریق  سامانه های امداد جنگل و مرتع 1504 و 139 به فرماندهی یگان حفاظت منابع طبیعی اطلاع دهند تا امکان برخورد قانونی و جلوگیری از گسترش تخریب فراهم شود.

وی خاطرنشان کرد: تاغزارها نتیجه سال‌ها تلاش طبیعت و برنامه‌های احیای منابع طبیعی هستند و نباید ارزش آنها صرفاً به چوب یا منافع کوتاه‌مدت اقتصادی محدود کرد؛ ارزش واقعی تاغ در نقشی است که در حفظ خاک، تثبیت شن‌های روان، حفاظت از پوشش گیاهی، کاهش فرسایش بادی و افزایش تاب‌آوری سرزمین در برابر خشکسالی ایفا می‌کند.

کرمان و ضرورت تقویت «زیرساخت سبز» مقابله با بیابان‌زایی

استان کرمان با گستردگی عرصه‌های خشک و نیمه‌خشک و تجربه سال‌های متوالی خشکسالی، بیش از گذشته نیازمند برنامه‌های جامع برای حفاظت از خاک و پوشش گیاهی است.

در این شرایط، تاغزارهای سالم را می‌توان بخشی از زیرساخت سبز استان برای مقابله با بیابان‌زایی دانست، زیرساختی که حفظ آن از تخریب و احیای بخش‌های آسیب‌دیده آن، می‌تواند در کاهش فرسایش بادی و کنترل حرکت شن‌های روان مؤثر باشد.

بر این اساس، حفاظت از تاغزارهای آسیب‌دیده، جلوگیری از قطع و بوته‌کنی، احیای عرصه‌های تخریب‌شده و اجرای طرح‌های بیابان‌زدایی متناسب با ظرفیت اکولوژیک هر منطقه، از اقداماتی است که می‌تواند به افزایش تاب‌آوری سرزمین کرمان در برابر خشکسالی و پیامدهای تغییرات اقلیمی کمک کند.