همفکری صاحب نظران برای تدوین دستورالعمل جنگلداری نوین

به گزارش مرکز روابط عمومی سازمان منابع طبیعی کشور- کامران پورمقدم معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در این نشست از تهیه طرح‌های جنگلداری نوین در ۲۸ حوزه خبر داد و گفت: این طرح‌ها در سطحی حدود ۷۱۸ هزار هکتار آماده شده و در مرحله تعیین مجری قرار دارند.

پورمقدم افزود: اجرای این طرح‌ها در راستای تکلیف قانونی سازمان برای حفظ، احیا و توسعه جنگل‌های کشور و با هدف قرار گرفتن عرصه‌های جنگلی، به‌ویژه جنگل‌های هیرکانی، تحت مدیریت فنی و حفاظتی و اقدامات احیای جنگل انجام می‌شود.

معاون امور جنگل با اشاره به اینکه مرحله نخست طرح‌ها برای یک دوره سه تا پنج‌ساله پیش‌بینی شده است، اظهار کرد: این طرح‌ها می‌توانند بخشی از نیازهای حفاظتی و احیایی جنگل‌های شمال کشور را در زمینه  مدیریت جنگل پوشش دهند.

وی درباره دستورالعمل اجرایی ماده ۳۶ نیز تصریح کرد: با توجه به مفاد این ماده ۳۶ و تبصره‌های آن، برخی اصطلاحات و عناوین نیازمند تعریف دقیق و ایجاد معیارهای یکسان بود. بر همین اساس، دستورالعملی شامل تعاریف، چارچوب اجرایی و سازوکارهای نظارتی تهیه شده است تا اجرای طرح‌ها بر اساس ضوابط مشخص و یکسان انجام شود.

کامران پورمقدم افزود: این دستورالعمل پس از دریافت دیدگاه‌های کارشناسان و صاحب‌نظران تکمیل و برای ابلاغ نهایی به وزارت جهاد کشاورزی ارسال خواهد شد.

معاون امور جنگل همچنین با اشاره به دیدگاه‌های متفاوت درباره طرح‌های جنگلداری نوین خاطرنشان کرد: تلاش سازمان این است که اجرای طرح‌ها بر مبنای قانون، اصول علمی و ملاحظات فنی انجام شود و دیدگاه‌های کارشناسی موافق و منتقد نیز در روند تدوین دستورالعمل مورد توجه قرار گیرد.

وی از  استادان، کارشناسان و صاحب‌نظران حاضر در نشست خواست پیشنهادها و اصلاحات خود را برای تکمیل دستورالعمل ارائه کنند تا پس از جمع‌بندی، نسخه نهایی برای تصویب و ابلاغ آماده شود.

به گفته وی، هدف نهایی سازمان، عبور از مرحله تدوین طرح‌ها و ورود به اجرای مدیریت پایدار جنگل است به نحوی که جوامع محلی و جنگل‌نشین از آن بهره مند شوند، رویکردی که بتواند ابعاد مختلف مدیریت جنگل را به صورت یکپارچه پوشش دهد.

دستیابی به راهکار مشترک با گفتگوی تخصصی و پرهیز از نظرات غیر کارشناسی

رسول اشرفی‌پور، رئیس شورای فنی جنگل، مرتع و آبخیزداری سازمان منابع طبیعی، در نشست تخصصی بررسی دستورالعمل ماده ۳۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت با اشاره به اقدامات انجام‌شده طی دو سال گذشته در زمینه جنگلداری نوین، گفت: حفاظت فیزیکی جنگل و تقویت ساختار فنی و اجرایی از مهم‌ترین محورهای این برنامه بوده است، با این حال، تربیت نیروی متخصص به‌دلیل بازنشستگی نیروهای باتجربه، همچنان یکی از اولویت‌های جدی مدیریت جنگل‌های کشور است.

وی افزود: سازمان در اجرای ماده ۳۶ قانون برنامه هفتم از ظرفیت استادان دانشگاه، کارشناسان، پیشکسوتان و تشکل‌های تخصصی استفاده کرده و تلاش می‌کند دستورالعمل اجرایی این ماده با مشارکت صاحب‌نظران و بر پایه دیدگاه‌های کارشناسی نهایی شود.

اشرفی‌پور با اشاره به برخی نقدهای رسانه‌ای درباره اقدامات جنگلداری، بر ضرورت تفکیک نقد تخصصی از مطالب غیرکارشناسی تأکید و خاطرنشان کرد: اختلاف دیدگاه در مدیریت جنگل طبیعی است، اما بهترین مسیر، گفت‌وگوی تخصصی و دستیابی به راهکارهای مشترک است.

رئیس شورای فنی سازمان منابع طبیعی خاطرنشان کرد: دستورالعمل ماده ۳۶ باید به گونه‌ای تدوین شود که ضمن رعایت الزامات قانونی، مبنایی روشن و مورد توافق برای تهیه و اجرای طرح‌های جنگلداری باشد.

فخاری: مدیریت پایدار، محور اصلی جنگلداری نوین است

مدیرکل دفتر جنگلداری و امور بهره برداری سازمان منابع طبیعی، در نشست بررسی دستورالعمل ماده ۳۶ قانون برنامه هفتم، چارچوب اجرایی جنگلداری نوین را تشریح کرد.

محمد امین فخاری گفت: این دستورالعمل با دستور وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سازمان منابع طبیعی تهیه شده و پس از تکمیل، برای ابلاغ به وزارت جهاد کشاورزی ارسال می‌شود. سند مذکور در سه بخش شامل مستندات قانونی و تعاریف، قواعد اجرایی و ملاحظات فنی و حفاظتی و همچنین شیوه اجرا و نظارت تدوین شده است.

وی با اشاره به اجرای طرح‌ها در ۲۸ حوزه اظهار داشت: ایجاد ساختار اجرایی و نظارتی، تقویت حفاظت فیزیکی و فنی و تهیه طرح‌های مدیریت پایدار، سه محور اصلی این برنامه هستند. در این حوزه‌ها نیروهای تخصصی شامل مدیران حوزه و ناظران فنی و حفاظتی نیز ساماندهی شده‌اند.

وی افزود: در مرحله نخست، برخی عرصه‌ها از جمله ذخیره‌گاه‌های جنگلی، مناطق با شیب بالای ۷۰ درصد، مناطق ثبت جهانی و ارتفاعات بالای ۱۸۰۰ متر از سطح دریا مناطق حفاظت شده هستند. همچنین قطع درختان خودرو و برداشت تک‌درختان ریشه‌کن و شکسته و پراکنده انجام نمی‌شود و تمرکز بر درختان شکسته و افتاده تجمعی و موارد اجتناب‌ناپذیر است.

مدیرکل دفتر جنگلداری و امور بهره برداری سازمان منابع طبیعی کشور ادامه داد: برای آماده‌سازی شرایط اجرای مدیریت پایدار، یک برنامه سه تا پنج‌ساله پیش‌بینی شده است که ساماندهی زیرساخت‌ها، حفاظت و مدیریت توده‌های جنگلی سنواتی و ساماندهی زراعت چوب را دربر می‌گیرد.

فخاری گفت: این برنامه در ۲۸ حوزه و در سطح حدود ۷۱۸ هزار هکتار اجرا خواهد شد و می‌تواند بخشی از چالش‌های حفاظتی و فنی جنگل‌های شمال را برطرف و مسیر استقرار مدیریت پایدار جنگل را فراهم کند.

کیادلیری: تعاریف دقیق، پایه اجرای موفق مدیریت نوین جنگل است

هادی کیادلیری، معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست، در نشست تخصصی بررسی دستورالعمل ماده ۳۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت، بر اهمیت تدوین دقیق و شفاف تعاریف و اصطلاحات این دستورالعمل تأکید کرد.

وی با اشاره به تفاوت برداشت‌های کارشناسی از برخی واژه‌ها خاطرنشان کرد: بررسی دقیق تعاریف در ابتدای مسیر، می‌تواند به ایجاد وحدت رویه و اجرای هماهنگ دستورالعمل در عرصه‌های جنگلی کمک کند.

کیادلیری افزود: با توجه به اینکه ماده ۳۶ قانون برنامه هفتم بر حفظ، احیا و توسعه جنگل‌ها تمرکز دارد، لازم است تعاریف و ضوابط اجرایی نیز در همین چارچوب تنظیم شوند تا اهداف قانونی با برنامه‌های مدیریتی همسو باشد.

وی درباره جاده‌های جنگلی اظهار کرد: تفکیک کارکردهای حفاظتی و بهره‌برداری جاده‌ها و تعیین معیارهای مشخص برای مدیریت حاشیه آنها، می‌تواند به تصمیم‌گیری دقیق‌تر و حفاظت بهتر از عرصه‌های جنگلی کمک کند.

معاون سازمان حفاظت محیط‌زیست همچنین بر توجه به تفاوت‌های اکولوژیک مناطق مختلف جنگل‌های شمال تأکید کرد و گفت: معیارهایی مانند درختان تجمعی و درصدهای مربوط به موجودی سرپا باید بر پایه مطالعات علمی و شرایط هر منطقه تعیین شوند.

کیادلیری پیشنهاد کرد تعاریف و بندهای دستورالعمل به صورت مشترک و بندبه‌بند میان متخصصان بررسی شود تا با استفاده از دیدگاه‌های کارشناسی، چارچوبی روشن، علمی و قابل اجرا برای مدیریت نوین جنگل شکل گیرد.

وی خاطرنشان کرد: دستیابی به تعاریف دقیق و مورد توافق، می‌تواند گام مؤثری برای ادامه مسیر جنگلداری نوین و تحقق اهداف حفظ، احیا و توسعه جنگل‌های کشور باشد.

دیدگاه‌های اساتید و صاحب نظران درباره جنگلداری نوین

اساتید و صاحب‌نظران حوزه جنگلداری در این نشست، ضمن بررسی مفاد دستورالعمل ماده ۳۶ قانون برنامه هفتم، دیدگاه‌ها و پیشنهادهای خود را درباره مدیریت پایدار جنگل، حفاظت و احیای عرصه‌های جنگلی، نحوه اجرای طرح‌ها و ضرورت ایجاد ارتباط روشن میان دستورالعمل و طرح‌های مدیریت پایدار مطرح کردند. همچنین بر استفاده از ظرفیت دانشگاه‌ها، پیشکسوتان، تشکل‌های تخصصی و جوامع محلی در اجرای جنگلداری نوین و ضرورت توجه به منابع مالی و نیروی انسانی متخصص برای تحقق اهداف این برنامه تأکید شد.

در ادامه، کارشناسان و صاحب‌نظران با اشاره به برخی ابهام‌های موجود در متن دستورالعمل، شفاف‌سازی تعاریف، تعیین دقیق جایگاه دستورالعمل در نظام مدیریت جنگل، تقویت نظام پایش و نظارت، توجه به شرایط بومی جنگل‌های هیرکانی و مشارکت دستگاه‌های مرتبط را از الزامات اجرای موفق آن دانستند.