نگاهی جامع بر هفدهمین نشست کنفرانس اعضا متعاهد کنوانسیون مقابله با بیابان زایی سازمان ملل متحد (cop17)

هفدهمین نشست کنفرانس اعضای متعاهد کنوانسیون مبارزه با بیابانزایی سازمان ملل متحد (COP17)، از 25 شهریورماه سال جاری برابر با 17 آگوست 2026 در شهر اولانباتور پایتخت کشورمغولستان با شعار «احیای زمین، احیاء امید» در حال برگزاریست. در این نشست، نمایندگانی از ۱۹۷ کشور عضو کنوانسیون مزبور، در کنار مقامات کشورها، بخش خصوصی و جامعه مدنی، و همچنین محققان، جوانان، مردمان بومی، عشایر و کشاورزان خرد حضور دارند. هدف از این گردهمایی، تدوین راهکارهای مشترک برای مقابله با چالشهای بههمپیوسته بیابانزایی، تخریب سرزمین و خشکسالی بوده؛ با این رویکرد که احیای زمین، پیششرط کاهش بیثباتی، پیشگیری از جابجاییهای اجباری و تقویت امنیت انسانی و ملی در مناطق آسیبپذیر است.
یاسمین فؤاد، دبیر اجرایی کنوانسیون یادشده در بیانات خود به مناسبت آغاز برگزاری این نشست اظهار داشت: "سرزمین حیاتیترین زیرساخت و زیربنای امنیت غذایی، منابع آبی، معیشت و ثبات است. تخریب سرزمین منجر به افزایش ناامنی میشود؛ چرا که معیشت مردم از بین رفته، مهاجرتهای اجباری رخ میدهد و رقابت بر سر منابع محدود شدت مییابد. دولت مغولستان با میزبانی این نشست، پیامی قدرتمند به جهان میرساند: شعار "احیای زمین، احیا امید" صرفاً یک دستور کار زیستمحیطی نیست، بلکه اولویتی در حوزه توسعه و تابآوری به شمار میرود. در شرایطی که شدت خشکسالی در حال افزایش و تخریب زمین شتاب گرفته است، این کنفرانس باید منجر به ارائه راهکارهای عملی و قابل سرمایهگذاری گردد؛ از احیای خاکهای تخریب شده گرفته تا تقویت پیوند میان آب و زمین، که در همین ارتباط، جوامع محلی بتوانند به شکوفایی لازم دست یابند".
امروزه تخریب سرزمین بالغ بر ۴۰ درصد از سطح اراضی جهان را تحت تأثیر قرار داده که پیامدهایی گسترده بر تولید غذا، دسترسی به آب، معیشت و ثبات اقتصادی دارد. این نشست فرصتی کلیدی برای کشورها و شرکای بینالمللی است تا پیادهسازی برنامهها را تقویت کرده و سرمایهگذاریهای گستردهتری را در زمینه تابآوری در برابر خشکسالی و مدیریت پایدار زمین تجهیز نمایند.
کشور مغولستان با وسعت ۱.۵۶ میلیون کیلومتر مربع، در زمره آسیبپذیرترین کشورهای جهان در مواجهه با پدیده بیابانزایی قرار داشته و قریب به ۷۷ درصد از اراضی آن تخریب شده است. برگزاری هفدهمین نشست کنفرانس مقابله با بیابان زایی سازمان ملل متحد در اولانباتور، توجه جهانی را بر اولویتهای احیای زمین، بهویژه رویکردهایی که از معیشت، امنیت غذایی و اکوسیستمها در مناطق خشک صیانت میکند، متمرکز میسازد.
همزمانی نشست cop17 با سال بینالمللی مراتع و مرتعداران (IYRP 2026) (با تصویب مجمع عمومی سازمان ملل متحد و به پیشگامی و حمایت مغولستان) فرصتی استثنایی جهت توجه به این حوزه را ایجاد نموده است. این امر موقعیتی استثنایی برای شتاب بخشیدن به اقدامات مربوط به مدیریت پایدار، احیا و حفاظت از مراتع بوده و در عین حال، توجه جهانی را به نیازهای جوامع عشایری را که معیشتشان مستقیماً به این اکوسیستمها گره خورده، معطوف می سازد. مراتع بیش از نیمی از سطح خشکیهای زمین را تحت پوشش قرار داده، معیشت حدود ۵۰۰ میلیون نفر را تأمین و یکششم نیازهای تغذیهای جهان را فراهم می نماید. با این حال، این اکوسیستمها از جمله فراموش شده ترین، و در عین حال آسیب پذیرترین بخش های سیاره زمین هستند که با تخریب گسترده ای مواجه اند.
در طول این کنفرانس دو هفتهای، شرکتکنندگان در نشست های عالی-رتبه نظیر گفتگوهای وزرا و تالارهای گفتگو با حضور طیف وسیعی از ذینفعان و نیز نشست های موضوعی پیرامون هم سویی علم و سیاست، نوآوری و ساز و کارهای تامین مالی شرکت نموده اند. انتظار میرود COP17 فراتر از مذاکرات رسمی، محرکی قوی برای اقدامات مشترک در زمینه مراتع، تابآوری، منابع آبی، سیستمهای غذایی و سلامت خاک باشد.
در همین راستا، کشور مغولستان ابتکارات و طرح های ملی متعددی را برای پیوند دادن احیای سرزمین با بهبود معیشت و توسعه روستایی آغاز کرده است؛ از جمله برجسته ترین این اقدامات، کمپین ملی یک میلیارد درخت که به رهبری رئیسجمهور از سال ۲۰۲۱ کلید خورده و هدف آن رسیدن به رقم یک میلیارد درخت تا سال ۲۰۳۰ است. همچنین این کشور از طریق گفتگوهای ملی و فعالیتهای ترویجی بستری را برای گسترش مشارکت عمومی فراهم آورده و با تاسیس مجمع ملی جوانان برای زمین(Youth4Land) نقش فعال جوانان را برجسته ساخته است. علاوه بر این، ریاست COP17 از طریق شورای کسبوکار مغولستان، در پی ایجاد هم سویی میان بخش خصوصی و ابتکار «کسبوکار برای زمین (Business4Land) سازمان ملل بوده تا نقش این بخش در مدیریت پایدار سرزمین شتاب یافته تر تقویت گردد.
در این میان، جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از اعضای فعال و پیشرو در کنوانسیون، همواره حضوری اثرگذار در این نشستهای بینالمللی داشته است. در COP17 نیز، هیئتی بلندپایه به ریاست مقام عالی وزارت جهاد کشاورزی و با حضور رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، در مقام هماهنگکننده و مرجع ملی مبارزه با بیابانزایی ج.ا. ایران در تمامی نشستها شرکت نموده اند. حضور فعال ایران در نشستهای مقامات عالیرتبه و وزرا، با هدف ایجاد ارتباطی منسجم و موثرتر با مسئولان کنوانسیون، سازمانهای بینالمللی و کشورهای همسایه و با تمرکز بر مسائل مشترک منطقهای، بهویژه شتاب بخشی به اقدامات مقابله با آثار زیانبار گرد و غبار، خشکسالی، تخریب سرزمین، سازوکارهای تأمین مالی و ارتقای همکاریهای دوجانبه در حوزه مدیریت بحرانهای محیطزیستی می باشد. در این فرصت، تجربیات پیشرو ایران در زمینه مبارزه با بیابانزایی و احیای اراضی تخریبشده نیز به طور گسترده به اشتراک گذاشته می شود تا بدین ترتیب، همسویی عملیاتی میان تجارب ایران و ابتکارات کشور میزبان (مغولستان) در راستای دستیابی به اهداف مشترک جهانی تقویت گردد.

نظر شما :